Multimedialn Wystawa Historyczna - zobacz jak działa!

 

btn kody

KALENDARZ HISTORYCZNY

19/10/1863

Potyczka powstańców z oddziału gen. Józefa Hauke "Bossaka" z Rosjanami koło Jędrzejowa.

 

Maria Sabat (1914-2004)


Przyszła na świat 3 października 1914 roku w Kielcach, w wielodzietnej rodzinie Michała i Michaliny Bydłosz. Już jako 11-latka wstąpiła do ZHP. Pełniła funkcję zastępowej, a później drużynowej. Prowadziła również zastęp w Kieleckiej Drużynie Pogotowia Harcerek. Po ukończeniu Szkoły Podstawowej im. M Konopnickiej, Maria podjęła naukę w gimnazjum im. Bł. Kingi. Jednak śmierć ojca w 1922 roku i pogorszenie sytuacji materialnej rodziny zmusiły Marię do opuszczenia gimnazjum i podjęcia nauki w Szkole Handlowej Stowarzyszenia Kupców Polskich. Wybrała klasę o specjalnym kierunku administracyjno-gospodarczym
i uzyskała uprawnienia do pracy w państwowej służbie cywilnej oraz służbie wojskowej. W latach 1932- 1934 odbyła przysposobienie ogólnowojskowe, a w 1935 roku ukończyła pełny kurs dla sióstr pogotowia sanitarnego PCK.

Maria swoją pierwszą pracę zarobkową podjęła w Poradni Przeciwgruźliczej jako młodsza pielęgniarka w 1936 roku. W roku szkolnym 1938/1939 pełniła obowiązki Komendantki Hufca Harcerek. We wrześniu 1938 roku otrzymała kartę mobilizacyjną z PCK (nr 114). W momencie wybuchu II w. ś. zgłosiła się do Szpitala Św. Aleksandra, a następnie do wojskowej Izby Chorych, skąd 4 września została ewakuowana do szpitala wojennego 1001 w Przemyślu. Do drugiego listopada Maria pozostawała w czynnej służbie. Dwukrotnie, pod Brodami i Lwowem, dostała się do niewoli sowieckiej. Za każdym razem udawało jej się uciec. Przekraczając „zieloną granicę”, dostała się do Kielc. W czasie okupacji hitlerowskiej skończyła 2,5 letnią Szkołę Pielęgniarską PCK w Warszawie, a także kurs udzielania pierwszej pomocy dla podharcmistrzów w Konstancinie. Sama również szkoliła personel pomocniczy (harcerki i członków AK) w zakresie pierwszej pomocy medycznej. Zajmowała się także dostarczaniem paczek członkom ruchu oporu, uwięzionym przez okupanta.

Po powrocie do Kielc Maria zostaje oddelegowana przez ZHP do ZWZ, a potem zostaje członkiem AK. Przysięgę złożyła w domu pełniącej obowiązki Komendantki Hufca Kieleckich Harcerek, profesor z Liceum Bł. Kingi - Antoniny Gębicowej ps. Żaba. Przyjęła pseudonim „Wanda”. Dostała przydział do służby wywiadowczej II Wydziału, Komendy Okręgu Kielecko-Radomskiego. Była łączniczką szefa II Wydziału majora Zygmunta Szewczyka „Bartka”, między Komendą Powiatu Kieleckiego a Komendą Okręgu. Siedziba wywiadu mieściła się przy ulicy Żeromskiego 36, w mieszkaniu Felicji i Bogdana Gierowskich. Była też instruktorką do spraw Służby Zdrowia Komendy Chorągwi Kieleckiej w Komendzie Okręgu Kielecko-Radomskiego. W swoim rodzinnym domu przy ulicy Domaszowskiej 52 przechowuje medykamenty i narzędzia medyczne.

Pracę konspiracyjną musiała łączć z pracą zarobkową. W 1943 roku znalazła zatrudnienie u okulisty, doktora Malinowskiego, jako pomoc lekarska. Gabinet znajdował się przy ulicy Słowackiego 30. Był to również lokal - skrzynka kontaktowa.
W sierpniu 1944 roku w ramach akcji „Burza” Maria została skierowana do służby sanitarnej oddziałów partyzanckich. Jako siostra operacyjna najpierw dostała przydział do 4 pp Leg. AK, a następnie do dowództwa 2 dyw. Leg. AK, przy doktorze Popielu. Walczyła i niosła pomoc m. in. pod Antoniowem i Fanisławicami.

Po wyzwoleniu przez kilka miesięcy pracowała u dr Malinowskiego, a później do 1947 roku - w gabinecie okulistycznym dr Adama Kłaczyńskiego. W dalszym ciągu też pracowała w kieleckim PCK (1946-1952). Kolejnym jej miejscem pracy była Przychodnia nr 3, skąd odeszła na „własną prośbę”. Przyczyny zwolnienia były dwie: działalność w AK, a także krzyże, których nie zgadza się zdjąć ze ścian w gabinetach przychodni. Dzięki koleżankom znalazła pracę w Przychodni Przyzakładowej Zakładów Wytwórczych „Społem” przy ulicy Mielczarskiego i tam pracowała aż do emerytury w 1976 roku. Pozostała też czynnym członkiem ZHP. Należała do zastępu „Łysica” przy Komendzie Hufca w Kielcach. W 1982 roku otrzymała stopień harcmistrza.

Za swoją działalność w PCK, ZHP i w AK została uhonorowana wieloma odznaczeniami, m.in. Odznaką Honorową Zarządu Głównego PCK II stopnia, Odznaką Honorową Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego, Odznaką Honorową „Korpusu Jodła”, Medalem Wojska, Odznaką Honorową 4 pp Leg. AK, Krzyżem Armii Krajowej, Krzyżem „Za zasługi dla ZHP z rozetką i mieczami”. Była członkiem „Rodziny Wybranieckich” i Koła 4 pp Leg. AK przy Światowym Związku Żołnierzy AK.

Maria Sabat zmarła 9 stycznia 2004 roku.

 

Magda Lang

Projekt graficzny i wykonanie - WZ, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.