Piewca Ponidzia

cze 3, 2020 | aktualności

118 lat temu zmarł najsłynniejszy pisarz opisujący uroki świętokrzyskiego Ponidzia.

Adolf Tomasz Dygasiński polski prozaik, publicysta, pedagog. Urodził się 7 marca 1839 r. w Niegosławicach nad Nidą, leżących obecnie w województwie świętokrzyskim w gminie Złota, w powiecie pińczowskim. Pochodził z biednej, wiejskiej rodziny. Początkowo kształcił się w Pińczowie, później w Wyższej Szkole Realnej w Kielcach. Następnie Dygasiński rozpoczął studia uniwersyteckie w Szkole Głównej w Warszawie, gdzie studiował językoznawstwo, przyrodę i geografię. Przerwał je w 1862 r., aby wziąć udział w powstaniu styczniowym. Dwukrotnie był więziony, w Szczekocinach i Olkuszu. Po upadku powstania ponownie podjął studia w Szkole Głównej. Przez krótki czas studiował w Pradze na Uniwersytecie Karola. Niedostatki finansowe nie pozwoliły mu jednak kontynuować studiów. Zaczął pracować jako guwerner na dworach ziemiańskich. Był między innymi wychowawcą polskiego malarza Jacka Malczewskiego.

W 1871 r. Dygasiński przeniósł się do Krakowa. Założył tu Instytut Wychowawczy i prowadził niewielką księgarnię wydawniczą. Niestety, zbankrutował i postanowił wyjechać do Warszawy. W stolicy był nauczycielem w kilku szkołach, jednak pod zarzutem prowadzenia zajęć w języku polskim odebrano mu prawo zawodu. W tej sytuacji ponownie podjął się pracy jako prywatny nauczyciel. W tym czasie pisał również do warszawskiej prasy, głównie zajmującej się tematyką pedagogiczną. W wieku 44 lat zadebiutował jako pisarz nowelką „Za krowę”, którą wydrukował „Przegląd Tygodniowy”. Był inicjatorem założenia ” Przeglądu Pedagogicznego”, a w 1884 r. został członkiem kolegium redakcyjnego „Wędrowca” – czołowego pisma polskiego naturalizmu. Dwa lata później pracował w redakcji tygodnika „Głos”. Redagował także do 1888 r. miesięcznik etnograficzny „Wisła”.

Dygasiński wiele podróżował po Polsce. To pozwoliło przyszłemu pisarzowi na wnikliwe obserwacje, które później świetnie wykorzystywał w swojej twórczości. Mimo to, iż nie zawsze mieszkał w krainie na Nidą ilekroć miał tylko możność przyjeżdżał odwiedzić rodziców. Pamięć o tych miejscach pozostawił w swoich powieściach i listach. Interesował się również życiem polskiej wsi i szlacheckich dworów („Historia literatury polskiej w zarysie”). W czasie swojej kariery literackiej napisał wiele nowel, powieści, opowiadań, utworów dla dzieci, prac z dziedziny pedagogiki oraz liczne streszczenia i przekłady dzieł naukowych.

Najwybitniejszymi dziełami Dygasińskiego są jego powieści; „Zając”, „Margiela i Margielka” oraz „Gody życia”.

Utwory pisarza były tłumaczone na język rosyjski i niemiecki. Bywa też nazywany polskim Kiplingiem z którym łączy go umiejętność wrażliwej obserwacji świata zwierząt. W twórczości Dygasińskiego zwierzęta mają ciekawe cechy psychiczne, oparte na jego naukowych wiadomościach. Przykłady tego możemy znaleźć w jego najbardziej znanych dziełach: „Wilk, psy i ludzie”, „Co się dzieje w gniazdach”, „Lis” albo „Zając”.

Zmarł 3 czerwca 1902 roku w Grodzisku Mazowieckim. Pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

W budynku Muzeum Lat Szkolnych Stefana Żeromskiego przy ul. Jana Pawła II w Kielcach umieszczona jest tablica z napisem: „Uczniowi tej szkoły Adolfowi Dygasińskiemu w setną rocznicę urodzin. Młodzież 7.III. 1939″, natomiast na ścianie dawnego gimnazjum wmurowana jest płaskorzeźba A. Dygasińskiego zawierająca wykute napisy: „Tu w roku 1860 ukończył szkołę Adolf Dygasiński”.

Dygasińskiemu poświęcona jest również ulica na kieleckim Barwinku.

Inne

Bieg Niepodległości 2026

Bieg Niepodległości 2026

17 listopada 2025 r. odbył się doroczny kielecki Bieg Niepodległości. Wzięło w nim co najmniej półtora tysiąca osób. Po odebraniu pakietów startowych z biura zawodów na sali konferencyjnej OMPiO uczestnicy udali się na start przed muszlą koncertową w Parku Miejskim....

Spotkanie autorskie z Łukaszem Staniszewskim 

Spotkanie autorskie z Łukaszem Staniszewskim 

Wzgórze Zamkowe - Ośrodek Myśli Patriotycznej i Obywatelskiej zaprasza w czwartek, 19 listopada, o godz. 17.00 na spotkanie autorskie z Łukaszem Staniszewskim autorem książki "Pieśni łaciatych krów", zwycięzcą tegorocznego 𝐕𝐈 𝐎𝐠𝐨́𝐥𝐧𝐨𝐩𝐨𝐥𝐬𝐤𝐢𝐞𝐠𝐨 𝐊𝐨𝐧𝐤𝐮𝐫𝐬𝐮 𝐋𝐢𝐭𝐞𝐫𝐚𝐜𝐤𝐢𝐞𝐠𝐨 𝐧𝐚...