Stanisław Grabda ps. „Vir-Olszyna”,”Bem” (1916-1953)
Urodził się 3 grudnia 1916 r. w Przededworzu k. Chmielnika. W wrześniu 1939 r. walczył w II Dywizji Piechoty Armii Łódź. Po ucieczce z niewoli niemieckiej wstąpił do Związku Jaszczurczego. Miał pseudonim „Bem”. Pod koniec 1943 r. utworzył w ramach NSZ swój oddział. Na początku sierpnia 1944 r. wraz z oddziałem wszedł w skład Brygady Świętokrzyskiej. W 1945 r. kryjąc się przed UB, wyjechał na ziemie odzyskane. Jednak i tam działał w konspiracji. W 1947 r. podjął decyzję o ujawnieniu się w ramach amnestii. 16 stycznia 1950 r. został aresztowany. 30 sierpnia 1952 r. skazano go na dwukrotną karę śmierci. Wyrok wykonano 15 kwietnia 1953 r. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu na Piaskach.
Stanisław Grabda upamiętniony jest na Murze Pamięci OMPiO.
ENGLISH
Stanisław Grabda, pseudonyms “Vir-Olszyna” and “Bem”, was born on December 3, 1916, in Przededworze near Chmielnik. In September 1939, he fought in the 2nd Infantry Division of the Łódź Army. Following his escape from German captivity, he joined the Lizard Union (Związek Jaszczurczy). He used the pseudonym “Bem”. At the end of 1943, he formed his own unit within the structures of the National Armed Forces (NSZ). At the beginning of August 1944, he and his unit became part of the Holy Cross Mountains Brigade (Brygada Świętokrzyska). In 1945, while hiding from the security office (UB), he left for the Recovered Territories. However, he continued his underground activities there as well. In 1947, he made the decision to come out of hiding under the amnesty. He was arrested on January 16, 1950. On August 30, 1952, he was sentenced to a double death penalty. The sentence was carried out on April 15, 1953. His symbolic grave is located at the Piaski cemetery.
Stanisław Grabda is commemorated on the Memorial Wall of the OMPiO (Patriotic and Civic Education Centre).
Tanslated by Ewa Wyrzykowska