Ks. Zygmunt Grabowski (1897-1942)
Urodził się 25.08.1897 w Jędrzejowie. Był synem Władysława Grabowskiego (komendanta więzienia w Grodnie) oraz Stefanii z Gołębiowskich. W 1917 roku ukończył Seminarium Nauczycielskie w Jędrzejowie, następnie wstąpił do Seminarium Duchownego w Kielcach. W latach 1919 r. studiował w Seminarium Duchownym w Ołyce, diecezji łucko–żytomierskiej. Został wyświęcony na kapłana w roku 1923. Swą posługę rozpoczął w parafii pw. św. Anny w Kowlu równocześnie pracując jako prefekt tamtejszego państwowego gimnazjum.
W latach 1925-27 pełnił funkcje prokuratora w Seminarium Duchownym oraz notariusza Kurii Biskupiej w Łucku. W 1927 roku został proboszczem w Rafałówce oraz administratorem w Czartorysku. Od 1930 r. pełnił funkcję kapelana wojskowego w V Brygadzie Korpusu Ochrony Pogranicza, skąd został zwolniony z powodu złego stanu zdrowia. Od 1936 r. był proboszczem w Chołoniewiczach, Wojtkiewiczach i Szumbarze (w parafii pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krzemieńcu na Wołyniu).
W dniu 29 sierpnia 1939 roku został powołany do Wołyńskiej Brygady Kawalerii jako dziekan-major. Służbę pełnił do zakończenia działań wojennych. Z racji, że jego rodzima parafia znalazła się pod okupacją sowiecką, powrócił do rodzinnego Jędrzejowa. Objął funkcje kapelana Szpitala Powiatowego w Jędrzejowie. Został aresztowany 11 czerwca 1940 roku, w jednym z pierwszych niemieckich aresztowań tworzącej się jędrzejowskiej konspiracji. Trafił do więzienia w Kielcach przy ul. Zamkowej, skąd 15 lipca 1940 roku został skierowany do obozu koncentracyjnego w Oranienburugu (z innej realizacji wynika, że trafił do obozu w Sachsenhausen). 20 grudnia 1940 roku został przeniesiony do obozu w Dachau, do którego kierowano duchownych. Jako ciężko chory inwalida został przeniesiony do obozu w Hartheim na terenie Austrii, gdzie ksiądz Zygmunt Grabowski zginął w komorze gazowej 12.09. 1942 r. Nosił numer obozowy 22630.
Ewa Działowska
zdj. http://www.swzygmunt.knc.pl/MARTYROLOGIUM/POLISHRELIGIOUS/vPOLISH/HTMs/POLISHRELIGIOUSmartyr0788.htm
Bibliografia:
http://www.swzygmunt.knc.pl/MARTYROLOGIUM/POLISHRELIGIOUS/vPOLISH/HTMs/POLISHRELIGIOUSmartyr0788.htm
https://sbc.org.pl/Content/346564/1A.pdf
https://sbc.org.pl/dlibra/publication/318595/edition/301107/content
http://andreovia.pl/zbrodnie-miasto-jedrzejow
Ks. Zygmunt Grabowski upamiętniony jest na Murze Pamięci OMPiO.
ENGLISH
The Reverend Father Zygmunt Grabowski was born on August 25, 1897, in Jędrzejów. He was the son of Władysław Grabowski (the prison warden in Grodno) and Stefania (née Gołębiowska). In 1917, he graduated from the Teacher Training Seminar in Jędrzejów and subsequently entered the Theological Seminary in Kielce. In 1919, he studied at the Theological Seminary in Ołyka, in the Lutsk-Zhytomyr diocese. He was ordained as a priest in 1923. He began his ministry at the Parish of St. Anne in Kovel, while simultaneously working as a prefect at the local state lower secondary school.
Between 1925 and 1927, he served as a procurator at the Theological Seminary and as a notary of the Episcopal Curia in Lutsk. In 1927, he became the parish priest in Rafałówka and an administrator in Czartorysk. From 1930, he served as a military chaplain in the 5th Brigade of the Border Protection Corps (KOP), from which he was discharged due to poor health. From 1936, he was the parish priest in Chołoniewicze, Wojtkiewicze, and Szumbar (at the Parish of the Sacred Heart of Jesus in Kremenets, Volhynia).
On August 29, 1939, he was called up to the Volhynian Cavalry Brigade as a dean-major. He remained in service until the end of military hostilities. Since his home parish found itself under Soviet occupation, he returned to his native Jędrzejów. He took up the position of chaplain at the County Hospital in Jędrzejów. He was arrested on June 11, 1940, during one of the first German arrests targeting the emerging underground resistance in Jędrzejów. He was sent to the Kielce prison on Zamkowa Street, from where, on July 15, 1940, he was deported to the Oranienburg concentration camp (other records indicate he was sent to the Sachsenhausen camp). On December 20, 1940, he was transferred to the Dachau concentration camp, where members of the clergy were directed. As a severely ill invalid, he was moved to the Hartheim camp in Austria, where Fr. Zygmunt Grabowski perished in a gas chamber on September 12, 1942. His camp prisoner number was 22630.
Translated by Ewa Wyrzykowska