11 sierpnia 2026 r. dawne więzienie kieleckie zwiedziła rodzina naszego więźnia z czasów carskich i okupacji niemieckiej, która przyjechała do nas z Gdańska.
Pan Krzysztof Rutkiewicz mieszkający w Finlandii jest wnuczkiem Edwarda Rutkiewicza ps. „Marian” (1889-1941) – bojowca Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), żołnierza 1 pp Legionów Polskich z okresu I wojny światowej, członka Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), działacza PPS w dwudziestoleciu międzywojennym, konspiratora PPS-WRN w czasie II wojny światowej.
Edward Rutkiewicz jako bojowiec PPS w okresie carskiej Rosji był dwukrotnie osadzony w kieleckim więzieniu przy ulicy Zamkowej. W sierpniu 1914 r. został uwolniony przez strzelców Józefa Piłsudskiego. W okresie II wojny światowej jako konspirator w 1941 r. został aresztowany przez Gestapo i ponownie trafił do kieleckiego więzienia. Stąd Niemcy wywieźli go do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, gdzie został zamordowany.
W więzieniu kieleckim trzykrotnie przebywał starszy brat Edwarda -Władysław, a także więziona była ich matka Maria Rutkiewicz.
Rutkiewiczowie mieszkali w Kielcach pod zaborem rosyjskim. Matka pracowała jako krawcowa, a jej synowie byli zecerami w drukarni. Cała rodzina była silnie związana z PPS i jej Organizacją Bojową.
Władysław ps. „Sokół”, „Alosza”, „Aleksander” (1887-1941) brał udział w licznych akcjach bojowych przeciwko zaborcy rosyjskiemu. Jako skazaniec zasłynął z organizacji ucieczek z więzienia kieleckiego m.in. kopiąc podkop pod budynkiem aresztu. Podczas II wojny światowej losy braci były identyczne. W 1941 r. jako konspirator PPS-WRN został aresztowany przez Gestapo, przeszedł przez kieleckie więzienie i zginął w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu.
Maria Rutkiewicz ps. „Janina”, „Aleksandra” – prababcia naszego gościa była działaczką kieleckiego PPS i „technikierką” Organizacji Bojowej. W 1909 r. została aresztowana przez Rosjan i osadzona w kieleckim więzieniu. Skazano ją na trzy lata więzienia i wieczne zesłanie na Syberię. Zwolniona po rewolucji lutowej w Rosji do Kielc powróciła dopiero w 1918 roku.
Edward Rutkiewicz i jego brat Władysław Rutkiewicz są upamiętnieni na Murze Pamięci OMPiO.
Artur Szlufik
